Er worden voortdurend diverse voedingsstrategieën getest om de vleeskwaliteit van vleeskuikens te verbeteren. Betaïne heeft bijzondere eigenschappen die de vleeskwaliteit bevorderen, omdat het een belangrijke rol speelt bij het reguleren van de osmotische balans, de nutriëntenstofwisseling en de antioxidantcapaciteit van vleeskuikens. Maar in welke vorm moet het worden toegediend om alle voordelen ervan te benutten?

In een recent onderzoek, gepubliceerd in Poultry Science, probeerden onderzoekers bovenstaande vraag te beantwoorden door de groeiprestaties en vleeskwaliteit van vleeskuikens te vergelijken met de twee vormen van voeding.betaïne: watervrije betaïne en betaïnehydrochloride.

Betaine is voornamelijk verkrijgbaar als voederadditief in chemisch gezuiverde vorm. De meest gangbare vormen van betaine voor diervoeding zijn watervrije betaine en betainehydrochloride. Door de toenemende consumptie van kippenvlees zijn intensieve landbouwmethoden geïntroduceerd in de vleeskuikenproductie om de productiviteit te verhogen. Deze intensieve productie kan echter negatieve gevolgen hebben voor de vleeskuikens, zoals een verminderd welzijn en een lagere vleeskwaliteit.

Effectief alternatief voor antibiotica bij pluimvee

De bijbehorende tegenstrijdigheid is dat een hogere levensstandaard betekent dat consumenten smakelijkere en kwalitatief betere vleesproducten verwachten. Daarom zijn er diverse voedingsstrategieën uitgeprobeerd om de vleeskwaliteit van slachtkippen te verbeteren, waarbij betaïne vanwege zijn nutritionele en fysiologische functies veel aandacht heeft gekregen.

Watervrij versus hydrochloride

Veelvoorkomende bronnen van betaïne zijn suikerbieten en hun bijproducten, zoals melasse. Betaïne is echter ook verkrijgbaar als voederadditief, met name in de meest gangbare vormen van voederkwaliteit.betaïnezijnde watervrije betaïne en betaïnehydrochloride.

Over het algemeen speelt betaïne, als methyldonor, een belangrijke rol bij het reguleren van de osmotische balans, het nutriëntenmetabolisme en de antioxidantcapaciteit van vleeskuikens. Door de verschillende moleculaire structuren is watervrije betaïne beter oplosbaar in water dan betaïnehydrochloride, waardoor de osmotische capaciteit toeneemt. Betaïnehydrochloride daarentegen veroorzaakt een pH-daling in de maag, wat mogelijk de nutriëntenopname beïnvloedt op een andere manier dan watervrije betaïne.

De diëten

Deze studie had als doel het effect van twee vormen van betaïne (watervrije betaïne en betaïnehydrochloride) op de groei, vleeskwaliteit en antioxidantcapaciteit van vleeskuikens te onderzoeken. In totaal werden 400 pas uitgekomen mannelijke vleeskuikens willekeurig verdeeld over 5 groepen en gedurende een voederproef van 52 dagen gevoed met 5 verschillende diëten.

De twee betaïnebronnen werden in equimolaire verhoudingen samengesteld. De diëten waren als volgt.
Controle: De vleeskuikens in de controlegroep kregen een basisvoeding van maïs en sojameel.
Dieet met watervrije betaïne: Basisdieet aangevuld met 2 concentraties van 500 en 1000 mg/kg watervrije betaïne.
Dieet met betaïnehydrochloride: Basisdieet aangevuld met twee concentraties van respectievelijk 642,23 en 1284,46 mg/kg betaïnehydrochloride.

Groeiprestaties en vleesopbrengst

In deze studie verbeterde het dieet aangevuld met een hoge dosis watervrije betaïne de gewichtstoename en voeropname aanzienlijk, verlaagde de voerconversieratio (FCR) en verhoogde de opbrengst aan borst- en dijspieren in vergelijking met zowel de controlegroep als de groep die alleen betaïnehydrochloride kreeg. De toename in groeiprestaties ging ook gepaard met een toename in eiwitafzetting in de borstspieren: een hoge dosis watervrije betaïne verhoogde het ruwe eiwitgehalte in de borstspieren significant (met 4,7%), terwijl een hoge dosis betaïnehydrochloride het ruwe eiwitgehalte in de borstspieren numeriek verhoogde (met 3,9%).

Er werd gesuggereerd dat dit effect te wijten zou kunnen zijn aan het feit dat betaïne kan deelnemen aan de methioninecyclus om methionine te sparen door als methyldonor te fungeren, waardoor meer methionine kan worden gebruikt voor spiereiwitsynthese. Dezelfde verklaring werd ook gegeven voor de rol van betaïne bij het reguleren van de expressie van myogene genen en de insuline-achtige groeifactor-1-signaleringsroute die een toename van spiereiwitafzetting bevordert.

Daarnaast werd benadrukt dat watervrije betaïne zoet smaakt, terwijl betaïnehydrochloride bitter smaakt, wat de smakelijkheid en voeropname van vleeskuikens kan beïnvloeden. Bovendien is het proces van nutriëntenvertering en -opname afhankelijk van een intact darmepitheel, waardoor het osmotisch vermogen van betaïne de verteerbaarheid positief kan beïnvloeden. Watervrije betaïne heeft een beter osmotisch vermogen dan betaïnehydrochloride vanwege de hogere oplosbaarheid. Daarom kan de verteerbaarheid van voedingsstoffen bij vleeskuikens die met watervrije betaïne worden gevoerd, beter zijn dan bij vleeskuikens die met betaïnehydrochloride worden gevoerd.

Anaerobe glycolyse in spieren na de slacht en de antioxidantcapaciteit zijn twee belangrijke indicatoren voor de vleeskwaliteit. Na het bloeden verandert het spiermetabolisme door het wegvallen van de zuurstoftoevoer. Vervolgens treedt onvermijdelijk anaerobe glycolyse op, wat leidt tot de ophoping van melkzuur.

In deze studie verlaagde een dieet aangevuld met een hoge dosis watervrije betaïne het lactaatgehalte in de borstspier aanzienlijk. De ophoping van melkzuur is de belangrijkste oorzaak van de daling van de pH in de spieren na de slacht. De hogere pH in de borstspier bij suppletie met een hoge dosis betaïne in deze studie suggereert dat betaïne de postmortale glycolyse in de spieren kan beïnvloeden om de ophoping van lactaat en eiwitdenaturatie te verminderen, wat op zijn beurt het vochtverlies door uitdroging vermindert.

Vleesoxidatie, met name lipideperoxidatie, is een belangrijke oorzaak van kwaliteitsvermindering van vlees, waardoor de voedingswaarde afneemt en textuurproblemen ontstaan. In deze studie verlaagde een dieet aangevuld met een hoge dosis betaïne het MDA-gehalte in borst- en dijspieren aanzienlijk, wat erop wijst dat betaïne oxidatieve schade kan verminderen.

De mRNA-expressie van antioxidantgenen (Nrf2 en HO-1) was sterker verhoogd in de groep die watervrije betaïne kreeg dan in de groep die betaïnehydrochloride kreeg, wat overeenkomt met een grotere verbetering van de antioxidantcapaciteit van de spieren.

Aanbevolen dosering

Uit dit onderzoek concludeerden de onderzoekers dat watervrije betaïne betere effecten heeft dan betaïnehydrochloride op de groei en de opbrengst aan borstspierweefsel bij vleeskuikens. Suppletie met watervrije betaïne (1000 mg/kg) of een gelijke hoeveelheid betaïnehydrochloride kan ook de vleeskwaliteit van vleeskuikens verbeteren door het lactaatgehalte te verlagen, waardoor de uiteindelijke pH van het spierweefsel toeneemt, de waterverdeling in het vlees te beïnvloeden om vochtverlies te verminderen en de antioxidantcapaciteit van het spierweefsel te versterken. Gezien zowel de groei als de vleeskwaliteit werd 1000 mg/kg watervrije betaïne aanbevolen voor vleeskuikens.